Wat is de overeenkomst tussen een gasfornuis en de woningbouw?

In 3 edities geeft Carel van Houte zijn visie op de industrialisatie van de bouw. De Ruwbouw Groep heeft het initiatief genomen om samen met de bouwindustrie te gaan onderzoeken hoe de barrières naar industrialisatie van de bouw kunnen worden geslecht. Dit heeft geleid tot twee bijzondere workshops met deelnemers uit de praktijk waarmee de basis is gelegd voor dit artikel.

Over industrialisatie in de bouw
Omdat 2% rendement en 12% faalkosten al jaren de norm is in zijn bedrijf besluit een bouwondernemer op zoek te gaan naar een betere bron van inkomsten. Als gerespecteerd lid van bouwend Nederland haalt hij de opdracht binnen om het komend jaar 40.000 nieuwe gasfornuizen te produceren in 2.000 varianten. Wat zou u in zijn situatie gaan doen?

gasfornuis
Toen ik deze vraag stelde aan een panel van bouwers, architecten, hoogleraren en bouwadviseurs kwamen zij al snel met een degelijk plan van aanpak.

Een recept voor falen?
Zij stelden voor om het aantal componenten zoveel als mogelijk te beperken en door middel van subassemblages de fornuizen op afroep samen te stellen in de gewenste varianten. Omdat materiaalkosten maar een deel van de kostprijs vormen, ging de focus vooral naar eliminatie van de hoge arbeidskosten. Het aantal toeleveranciers werd naar een minimum teruggebracht en er werd voorgesteld langdurige verplichtingen aan te gaan om ze de mogelijkheid te geven te investeren in het project. Er werden prototypes gebouwd en met alle betrokkenen geëvalueerd, om vervolgens het product te optimaliseren.

Bovenaan het programma van eisen zou de verkoopprijs komen te staan, inclusief 10% winst. Van daaruit werd de ontwerpdoelstelling geformuleerd. Dankzij dit doordachte plan van aanpak zouden de faalkosten door productiefouten worden beperkt tot 0,002%, wat kan worden afgedekt met een verlengde aankoopverzekering voor alle gebruikers.

“Niemand kwam met het voorstel om er tienduizend unieke projecten van te maken en die te verdelen over duizenden verschillende onderaannemers”

Bij het oplossen van dit industriële vraagstuk kwam geen van de panel deelnemers met het voorstel om er pakweg tienduizend unieke projecten van te maken en die te verdelen over 20.000 verschillende onderaannemers en een veelvoud aan externe adviseurs. Zelfs wie nog nooit een gasfornuis van dichtbij heeft bestudeerd kan voorspellen dat bij zo’n aanpak het proces onnodig complex en onbeheersbaar wordt, de kosten de pan uit vliegen, de boel vertraagt en uiteindelijk er niemand meer iets verdient. Kortom, een recept voor falen, temeer als je bedenkt dat 80% van die gasfornuizen min of meer hetzelfde zijn.

We hebben het gereedschap, nu nog de barrières
Een gasfornuis als metafoor voor de woningbouw is geen toevallige keuze. Fornuizen worden aan dealers geleverd en per stuk door individuele kopers aangeschaft. Het is een relatief laag complex product met een beperkt aantal uitvoeringsvarianten. Het heeft een hoge isolatiewaarde en maakt gebruik van gas, verwarming, elektra en ventilatie. Het maatsysteem ligt vrijwel geheel vast en de keuringseisen zijn bekend. Het heeft een voordeur en blijft na plaatsing op zijn plek.

Het kostte een panel van bouwers, architecten en adviseurs nog geen dertig minuten om tot het plan van aanpak voor de productie van 40.000 fornuizen te komen. Daarmee leverden zij het bewijs dat bouwend Nederland perfect in staat is de industrialisatie van de bouw met succes ter hand te nemen. Het antwoord op de vraag waarom er dan toch zo weinig schot in zit blijkt een stuk lastiger.

“Bouwend Nederland is perfect in staat de industrialisatie van de bouw tot een succes te brengen. Maar waarom gebeurt het nog niet?

Alvorens die vraag te kunnen beantwoorden moeten we eerst vaststellen waar de barrières precies zitten. Is bijvoorbeeld het bouwproduct niet geschikt voor industrialisatie of ontbreekt de juiste structuur binnen de bedrijfstak?

Industrialisatie is procesinnovatie
Industrialisatie gaat hand in hand met de vervanging van de bestaande structuren en processen. Allereerst dient natuurlijk te worden vastgesteld of een product wel geschikt is voor industriële vervaardiging. Zo gauw daarop het antwoord bevestigend is, zal de focus al snel komen te liggen op de keten van totstandkoming en de processen. Industrialisatie is dan ook voor een groot deel procesinnovatie terwijl in de bouwwereld toch vooral wordt gedacht langs lijnen van productinnovatie.

Het succes van industrialisatie van de bouw hangt dus in belangrijke mate af van de bereidheid van de verschillende betrokken partijen om hun rol binnen het bouwproces aan te passen. Daarover later meer.

Carel van Houte.

Lees meer:

Artikel 2: Waarom lopen we de Bouwestafette nog?

 

Artikel 3: Wie is de baas?

Industrialisatie van de bouw